BAADA ya Waziri wa Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo, Paul Makonda kusema kuwa hazitambui jezi za timu za taifa zilizozinduliwa wiki iliyopita kwa maelezo kuwa Shirikisho la Soka Tanzania (TFF), halikutekeleza maagizo aliyoyatoa Februari, kunaonekana kama kuna dalili za kutunishiana misuli.
Watu wanaojiita wenye ushawishi au infuencers wanaendelea kuvaa jezi hizo mitaani na kuzipigia debe sawa na timu za taifa za umri zinazoshiriki mashindano ya Afrika na dunia. Lakini kwa timu hizo kutozitambua huko hakuwezi kuwa na mashiko kwa kuwa zilishakwenda vituoni kabla ya zuio.
Mara nyingi ma-infuencer ni machawa na hivyo hufanya jambo ambalo linaonekana linaangukia upande husika, kunaweza kumaanisha kuwa kuna msukumo kutoka juu wa kutaka kuaminisha umma kuwa kulikuwa na uamuzi sahihi katika kutangaza jezi hizo.
Kikubwa zaidi ni mzabuni wa jezi hizo kutishia kuwa atakwenda mahakamani kwa madai ya kuchafuliwa kwa chapa yake kwa kuwa walishaingia mkataba na TFF tangu mwaka 2023 na hivyo kutoa jezi za sasani sehemu ya utekelezaji wa mkataba wao. Hadi sasa viongozi wa TFF hawajasema lolote kuhusu msimamo wa Makonda zaidi ya ofisa habari wa shirikisho hilo kuwaeleza wanahabari kuwa suala hilo linasubiri hatua zaidi. Katika taarifa ya wizara kuhusu jezi hizo, Makonda ataunda kamati ya kuchunguza mazingira ya mkataba wa udhamini wa vifaa vya michezo kati ya TFF na mzabuni aone kama yalikuwa na makandomakando.
Kila kunapokucha tutaendelea kusikia misimamo tofauti kuhusu jezi za timu ya taifa, bila ya kuangalia athari zake katika uenyeji wetu wa fainali za Mataifa ya Afrika (Afcon) za mwakani. Labda hayo yalitokea wakati Makonda akiwa nje ya nchi ndio maana kulikuwa na ukimya usioonyesha kinachoendelea na hivyo pengine baada ya kurejea kutakuwepo na hatua zaidi zitakazochukuliwa kutatua tatizo hilo.
Makonda hajaeleza kuwa alitoa maagizo gani kwa TFF ambayo hayajatekelezwa na ambayo pengine yanahusiana na mkataba wa uzabuni, au mambo mengine ya kiutendaji kuhusu maandalizi ya Afcon 2027, lakini inaonekana pengine hakukuwa na ushirikishwaji upande wa serikali au ulikuwa mdogo.
Yaani hatua ya Makonda kuagiza taarifa itolewe ya kutotambua jezi hizo baada ya kuzinduliwa inamaanisha kuwa hakuwa akijua kama kuna shughuli kama hiyo ya uzinduzi. Hii ni kwa sababu protokali za kiserikali ni kwamba TFF ilitakiwa itume mwaliko kwa waziri halafu mkuu huyo wa wizara ndio ateue mtu wa chini yake kwenda kumwakilisha katika uzinduzi. Maana yake ni kwamba iwapo Makonda alikuwa na mwaliko mezani mwake, angeshaagiza kwamba uzinduzi usifanyike hadi maagizo yake yatekelezwe. Hivyo inawezekana alirukwa na pengine anaweza kuwa anahisi alirukwa kwa sababu kuna kitu kilikuwa hakijatekelezwa.
Kwa hiyo kuna mambo mengi ya kuangalia badala ya kufikiria ni kwa jinsi gani upande mmoja unaweza kutunisha misuli na mwingine utasalimu amri. Heshima tuliyopewa ya kuandaa Afcon 2027 ni kubwa na haipaswi fainali hizo zitukute tumekatika vipande vipande na hivyo hata malengo ya kuomba kuziandaa yasionekane. Huu ni wakati wa kufikiria suluhisho zaidi badala ya kufikiria kupambana.
Kama waziri ameamua kuunda kamati ya kuchunguza mazingira ya mkataba wa udhamini, hakuna haja ya mzabuni wala TFF kujitokeza na kueleza nia yao kuwa watakwenda mahakamani kwa kuchafuliwa chapa au biashara yao.
Kama kweli mkataba huo uliingiwa kwa nia njema na mikono safi, hakuna haja ya kuonyeshana ubabe bali kusubiri hatua hizo zifanyike ili ukweli uwekwe bayana. Taarifa kwa vyombo vya habari haziwezi kusafisha makandokando ambayo Makonda anahisi kuwa yanaweza kuwemo.
Kama kulikuwa na maagizo ya waziri ambayo hayakutekelezwa ni muhimu kwa TFF kumsubiri mheshimiwa huyo, au kufanya jitihada za kuongea naye ili suala la jezi liendelee sokoni kwa mujibu wa mkataba. Na kama maagizo hayo yalihusu kasoro ambayo ilikuwepo kwenye mkataba, labda kuhusu moja ya rangi za jezi, ni budi kasoro hiyo ndiyo irekebishwe kwa sasa wakati wa kusubiri suluhisho.
Cha muhimu ni kwamba siku zimeshaenda sana na Afcon 2027 haitatusubiri tujiweke sawa, bali zitafanyika kama zilivyopangwa na kukawa na mabadiliko kidogo ya mji utakaotumika, maana hata Kigali iko tayari kuwa mwenyeji wa fainali hizo na inasubiri nchi moja iboronge ili iokote papai chini ya mwiba. Hadi sasa tunasikia maendeleo ya maandalizi ya viwanja, hatusikii kuhusu utayari wa miundombinu ya usafiri, hoteli na viwanja vya mazoezi. Hivi haya siyo masuala ya kuyatangaza badala ya kutaka kutunishiana misuli kwenye jezi?
Suala la uhamasishaji na utangazaji wa fainali hizo halionekani kupamba moto zaidi ya taarifa za kawaida za kwamba nchi itakuwa mwenyeji wa mashindano hayo makubwa ya mpira wa miguu barani Afrika. Hivi hilo siyo kubwa la kulifanyia kazi sasa?
Bado Watanzania wanajua kwenda uwanjani ni kukata tiketi tu na suala la sehemu ya kukaa ni la hukohuko uwanjani. Je, huu siyo wakati wa kuanza kujenga utamaduni wa watazamaji kuheshimu namba zao za viti ili ujijenge na kuachana na utamaduni wa sasa wa kukaa popote?
Je, huu siyo wakati wa TFF na wizara kuwa na semina na waandishi na wahariri wa habari za kuelezana kuhusu mashindano hayo ili kuongeza hamasa kwa mashabiki na watu kutoka nje watakaokuja kuziangalia?
Je, huu siyo wakati wa TFF kutengeneza mazingira kwa watoto walio katika shule za soka kunufaika na ujio wa wachezaji nyota duniani watakaokuja na timu za nchi zao Tanzania? Kuna mengi ya kufanya kuliko kutunishiana misuli katika suala la jezi. Ni muhimu jitihada za makusudi zitafutwe kumaliza sakata hilo ili mambo yaendelee kama yalivyopangwa na fainali za Afcon 2027 ziwe na mafanikio na zenye manufaa kwa nchi.
